mediraty mediraty

Zaparcia - przyczyny, dieta, leki roślinne

Dodano: 01.02.2017

Dolegliwość ta jest jedną z najczęstszych ze strony przewodu pokarmowego i występuje u około 15% osób dorosłych. Można sądzić, że jest to problem cywilizacyjny. Wraz z rozwojem przemysłu, spożywamy coraz więcej przetworzonej żywności, zawierającej substancje konserwujące, barwiące, zagęszczające, stabilizujące, korygujące smak, zapach i wygląd. Okresowo środki przeczyszczające przyjmuje 35% kobiet i około 15% mężczyzn. O zaparciu mówimy wtedy, gdy defekacja występuje rzadziej niż raz na 3 dni.

 

Zaparcia mogą być wywołane wieloma czynnikami i mieć różnego rodzaju podłoże. Pierwsze z nich, to zaparcia nawykowe inaczej czynnościowe, atoniczne, które są efektem sposobu życia. Przyczyną może być czynnik emocjonalny, czyli wstrzymywanie się od wypróżniania, np. w toalecie publicznej, w miejscu pracy, czy też nawet i we własnym domu w wyniku… braku czasu i ciągłego pośpiechu.

W zaparciach atonicznych przyczyną jest zwolnienie perystaltyki jelit w wyniku czego dochodzi do nadmiernego wchłaniania wody w jelicie grubym i zagęszczenia mas kałowych. Masy kałowe stają się zbite twarde, defekacja występuje rzadziej niż raz na 2 dni i jest bolesna.

 

W zaparciu kurczowym spastycznym jelito zaciska się wokół mas kałowych doprowadzając czasami do stanów zapalnych błony śluzowej. Kał jest oddawany w postaci małych grudek lub cienkiego ołówka. Z powodu stanów zapalnych zaparcie może występować naprzemiennie w wolnymi stolcami.

 

Prawidłowa defekacja jest procesem oczyszczania organizmu z resztek pokarmowych, produktów przemiany materii, toksyn, bakterii. Zaleganie treści jelit prowadzi do nasilenia procesów gnilnych, w wyniku, których powstają m.in. rakotwórcze nitrozaminy, Długotrwałe zaleganie mas kałowych w okrężnicy, powoduje ich odwodnienie, a wraz z wchłoniętą przez jelito wodą, do ustroju mogą się przedostawać różne trucizny.

 

Do zaparcia usposabiają:

  • nieregularne odżywianie
  • mało urozmaicony skład pokarmów,
  • niewłaściwa dieta i siedzący tryb życia
  • żylaki odbytu
  • nadużywanie środków przeczyszczających
  • leki porażające lub zwalniające perystaltykę jelit
  • zatrucie ołowiem, wywołujące stany spastyczne jelit
  • niektóre choroby, np.: niedoczynność tarczycy, nadczynność przytarczyc, depresja, nerwice, choroba Parkinsona, guzy przewodu pokarmowego, otyłość.

 

Czynniki chorobowe powodujące zaparcia, którym towarzyszy bolesność w obrębie brzucha, powtarzające się regularnie i nasilające się wymagają specjalistycznej pomocy lekarza.W tych przypadkach samodzielne stosowanie leków przeczyszczających jest przeciwskazane.

 

Objawami przetrzymywania mas kałowych są:

  • brak łaknienia,
  • bóle głowy,
  • nudności,
  • tępe bóle w jamie brzusznej,
  • niepokój,
  • wzdęcia,
  • niesmak w ustach

Najważniejszym elementem profilaktyki zaparć jest eliminowanie błędów dietetycznych.

Jeśli zaparcia występują sporadycznie wystarczy korekta codziennej diety i więcej aktywności fizycznej. Unikajmy siedzącego trybu życia, w miarę możliwości często spacerujmy, zamiast windy wybierajmy schody, a dłuższy spacer czy bieg po mieście, gdy gdzieś dalej zaparkujemy też nam nie zaszkodzi. Jeśli pracujemy przy biurku pamiętajmy o codziennych ćwiczeniach (przysiady, brzuszki, pompki, jazda na rowerze). Taka forma rekreacji jest prosta, tania i nie wymaga karnetu na obiekt sportowy :)

 

ziarna

Dieta Bogatoresztkowa

Zastosowanie: zaparcia nawykowe w postaci atonicznej, zaburzenia czynnościowe jelit.

Cel: pobudzenie motoryki jelit oraz uregulowanie ich czynności

Dieta polega na zwiększeniu błonnika pokarmowego frakcji nierozpuszczalnych i płynów.

Błonnik nierozpuszczalny zawierają produkty zbożowe z grubego przemiału:

Kasza gryczana, kasza jęczmienna, graham, pieczywo razowe, makarony razowe, płatki śniadaniowe gruboziarniste, pieczywo chrupkie oraz otręby pszenne mają największy wpływ na odruchy defekacyjne.

Zaleca się po 2-3 razy po łyżce otrąb, które mogą być podawane z surówkami, jogurtem, pastami do pieczywa, potrawami mielonymi. Podczas podawania ich należy zwiększyć ilość wapnia w diecie i płyny do 2 litrów na dzień. Do wyzwolenia funkcji błonnika niezbędna jest woda. Otręby zawierają kwas fitynowy, który upośledza wchłanianie wapnia, magnezu, żelaza.

Ważną rolę odgrywają również owoce suszone: śliwki - 20-40 g na dzień, rodzynki, jabłka, morele figi, oraz papryka, buraki, są bardzo skuteczne w zaparciach.

Korzystne działanie na perystaltykę jelit oprócz wymienionych wyżej produktów mają: miód, jogurt, kefir, 1-dniowe mleko ukwaszone, śmietanka, kompoty z suszonych śliwek, soki zawierające kwasy organiczne, masło, oliwa z oliwek, oleje, surówki, siemię lniane, buliony.

Zaleca się ½ szklanki przegotowanej chłodnej wody z miodem lub namoczone śliwki suszone, albo łyżeczka oliwy na czczo.

 

W diecie należy ograniczyć pokarmy zmniejszające perystaltykę jelit, są to:

  • kluski, pieczywo białe
  • ryż biały, kasza manna, mąka ziemniaczana
  • banany,
  • fast food-y
  • chipsy
  • tłuszcze zwłaszcza smażone mięso
  • konserwy, wędliny niskiej jakości
  • napoje wysokosłodzone
  • ciastka z kremem
  • wykluczyć: mocną kawę, herbatę, wino czerwone wytrawne, suche pożywienie oraz pokarmy powodujące wzdęcia (groch, fasolę, bób, warzywa kapustne), gorzką czekoladę, kakao,

Powyższe zalecenia dotyczące spożywania produktów bogatych w błonnik szczególnie pochodzący z produktów pełnoziarnistych, nie sprawdzi się w przypadku IBS (nadwrażliwość jelita grubego) w innych chorobach jelit, oraz chorobach, gdzie jest wymagana dieta lekkostrawna.

 

Fitoterapia

Błonnik, substancje włókniste i śluzowe ma znaczący wpływ na pracę przewodu pokarmowego. Usprawnia jego pracę (zapobiega zaparciom i biegunkom), wchłania wodę i przyspiesza eliminację niestrawionych resztek pokarmu. Pobudza ukrwienie jelit i wpływa na perystaltykę jelita grubego poprzez drażnienie jego ścian. Chroni przed zaparciami, uchyłkowatością jelit, polipami, żylakami odbytu i chorobą nowotworową. Włókna absorbują szkodliwe substancje i wspomagają ich usuwanie z organizmu. Wymienione substancje występują w warzywach, owocach i ziołach.

  • źródło błonnika: nasienie babki płesznik, babki jajowatej, siemię lniane, korzeń prawoślazu
  • substancje zawierające antrazwiązki: liść i owoc senesu, kora kruszyny, korzeń rzewienia, alona (wysuszony sok aloesu drzewiastego), owoc bzu czarnego, - znane od wieków sprawdzone, skuteczne i naturalne środki przeczyszczające. Zioła te najlepiej stosować na wieczór, defekacja następuje nazajutrz rano.

Po zioła przeczyszczające sięgamy dopiero wtedy, gdy korekta diety i trybu życia nie przynosi efektów, a także gdy stosowanie środków pęczniejących i śluzowatych nie przyniosło efektów. Przewlekłe i nieumiejętne stosowanie leków przeczyszczających zawierających antrazwiązki może nasilać tendencję do zaparć. Środków tych nie powinny stosować kobiety w ciąży i w okresie karmienia oraz dzieci poniżej 12 r. życia.

Należy mocno pokreślić, że środki przeczyszczające nie są lekami odchudzającymi!

 

Dawkowanie:

  • nasienie babki jajowatej - dawkowanie: 10-30g nasion, 3-10g łupiny nasiennej w 100 ml wody, dodatkowo popijać co najmniej 200 ml wody,
  • nasienie płesznika: 10-30g surowca całego lub rozdrobnionego,
  • nasienie lnu: doustnie maceraty z 8-10g jednorazowo, dobowo z 24-30g surowca.
  • Dawkowanie zależy od nasilenia problemów zaparć, nie należy przesadzać, jelita powinny same zacząć pracować.
  • korzeń prawoślazu: jednorazowo i dobowo maceraty lub napary z 2-6 g surowców

Nasienie babki płesznik można stosować w zaparciach ciężarnych i u dzieci od 6 roku życia.

 

Opracowała: Dietetyk kliniczny oraz specjalista w zakresie fitoterapii

Agnieszka Pierwoła

 

Human Digestive System Image courtesy of dream designs at FreeDigitalPhotos.net

Group Of Indian Spices And Herbs On White Background Image courtesy of jk1991 at FreeDigitalPhotos.net

Kontakt

Cieszyn

NZOZ Ubezpieczalnia
ul. Bielska 37
Wtorek:
12:00 – 19:00
Cieszyn

Bielsko-Biała

Przychodnia ADA medica
ul. Legionów 50
Środa:
12:00 – 18:00
Bielsko-Biała

Żory

Poliklinika Gaweł
ul. Sądowa 5
Czwartek:
Terminy do uzgodnienia
Żory

Pierściec k/Skoczowa

Poradnia Dietetyczna Dietuss
ul. Głogowa 8
Poniedziałek:
Terminy do uzgodnienia
Pierściec